Tiroid (Guatr) Hastalıkları

Tiroid Hastalıkları: Guatr, Hashimoto ve Hipertiroidi

Tiroid bezi, boynumuzun ön kısmında yer alan ve vücudun enerji dengesini, metabolizmasını ve birçok organın çalışmasını düzenleyen hormonlar (T3 ve T4) üreten önemli bir organdır. Bu bezin yapısında ya da hormon üretiminde meydana gelen bozukluklar çeşitli tiroid hastalıklarına yol açar. Bu yazıda guatr, Hashimoto tiroiditi ve hipertiroidi gibi sık görülen tiroid hastalıklarını daha anlaşılır şekilde ele alacağız.

Guatr Nedir?

Guatr, tiroid bezinin kişinin yaşına ve cinsiyetine göre normal kabul edilen boyutlardan daha büyük olması durumudur. Ancak guatrın varlığı, tiroid bezinin hormon üretiminde mutlaka bir bozukluk olduğu anlamına gelmez.

• Guatr ile birlikte tiroid bezi:
• Normal düzeyde hormon üretebilir (ötiroidi),
• Fazla hormon üretebilir (hipertiroidi),
• Yetersiz hormon üretebilir (hipotiroidi).

Guatr; iyot eksikliği, genetik faktörler, çevresel etkenler veya bazı otoimmün hastalıklar nedeniyle oluşabilir. Endemik guatr özellikle uzun süre iyot eksikliği olan bölgelerde daha sık görülür.

Hashimoto Tiroiditi Nedir?

Hashimoto tiroiditi, vücudun bağışıklık sisteminin yanlışlıkla tiroid bezine saldırması sonucu oluşan otoimmün bir hastalıktır. Bu saldırı bezde zamanla kalıcı hasara yol açar ve tiroid hormon üretimi azalır.

• Hashimoto’nun Özellikleri:
• Otoimmün (bağışıklık sistemi kaynaklı) bir hastalıktır.
• Tiroid dokusunda tahribat oluşur ve zamanla hipotiroidi gelişir.
• En sık 30–50 yaş arası kadınlarda görülür.
• Kadınlarda erkeklere göre 5–20 kat daha fazladır.
• Hastaların her yıl yaklaşık %4–5’inde hormon yetmezliği ortaya çıkar.

Hashimoto tiroiditi kalıcı bir hastalıktır ve çoğunlukla yaşam boyu takip ve tedavi gerektirir.

Hipotiroidi (Tiroid Hormon Eksikliği)

Hipotiroidi, tiroid bezinin yeterli miktarda Tiroksin (T4) hormonu üretememesi durumudur. Bu durumun en yaygın nedeni Hashimoto tiroiditidir. Ayrıca uzun süreli iyot eksikliği gibi nedenlerle de görülebilir.

Hipotiroidi yavaş gelişir ve sık görülen belirtileri arasında halsizlik, kilo alma, üşüme, saç dökülmesi ve cilt kuruluğu yer alır.

Hipertiroidi (Tiroid Hormon Fazlalığı)

Hipertiroidi, tiroid bezinin fazla miktarda tiroid hormonu üretmesi sonucu ortaya çıkar. Kan dolaşımında T3 ve T4 hormonlarının normalin üzerine çıkmasıyla tanımlanır.

• En sık sebepleri:
• Graves hastalığı (otoimmün bir hastalık),
• Tiroid iltihapları (tiroiditler),
• Aşırı çalışan tiroid nodülleri,
• Bazı ilaçlar.

Hipertiroidide çarpıntı, fazla terleme, kilo kaybı, sinirlilik ve ellerde titreme en sık görülen belirtilerdir.

Tiroid Hastalıkları ve Obezite İlişkisi

Obezite, beden kitle indeksinin (BKİ) 30’un üzerinde olması ile tanımlanır. BKİ hesaplama formülü şu şekildedir:

BKİ = Kilo (kg) / Boy² (metre)

Tiroid hormonları metabolizmayı etkilediği için, hormon fazlalığı ya da eksikliği vücut ağırlığında değişikliklere neden olabilir. Bu nedenle tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesi, obezite tedavisinde de önemli bir adımdır.